‫گذری بر تاریخ بجنورد؛ تصویری ماندگار از مقابل آیینه‌خانه مفخم در سال ۱۳۳۴

تصاویر کهن، دریچه‌هایی رو به گذشته هستند که سبک زندگی، معماری و چهره‌های یک شهر را در برهه‌ای از زمان به تصویر می‌کشند. عکس پیش رو، سندی ارزشمند از بجنورد در سال ۱۳۳ خورشیدی است که در مقابل یکی از شاهکارهای معماری دوره قاجار، یعنی «آیینه‌خانه مفخم» (یا دارالحکومه سردار مفخم) ثبت شده است. این بنا که امروزه به عنوان موزه اسناد و نسخ خطی شناخته می‌شود، در آن دوران نیز همچون نگینی در شمال شهر می‌درخشید.

در این قاب تاریخی، گروهی از مردان و کودکان بجنوردی در برابر سردر آجری و کاشی‌کاری‌های منحصر‌به‌فرد بنا دیده می‌شوند. طبق اطلاعات درج‌شده در تصویر، فرد ایستاده در مرکز کادر که دوچرخه‌ای در دست دارد، مرحوم «سید علی اصغر سیدی‌زاده» است. حضور دوچرخه و نوع پوشش افراد، نشان‌دهنده تحولات اجتماعی و ورود مظاهر مدرنیته به بافت سنتی شهر در دهه ۳۰ شمسی است.

این تصویر روایت‌گر حضور آدم‌هایی است که بخشی از حافظه جمعی این شهر محسوب می‌شوند. آیینه‌خانه مفخم که به دستور یارمحمدخان شادلو (سردار مفخم) و در زمان ناصرالدین‌شاه قاجار ساخته شد، در این عکس با همان شکوه کاشی‌کاری‌های معقلی و نقوش انسانی دو طرف درب ورودی، خودنمایی می‌کند.