ارگ بلقیس اسفراین؛ دومین بنای بزرگ گلی ایران

بسیاری از گردشگران به دنبال بازدید از ارگ بلقیس اسفراین هستند. این سازه عظیم، یکی از ارزشمندترین آثار تاریخی ایران محسوب می‌شود. مردم محلی آن را با نام نارین قلعه نیز می‌شناسند. این بنا پس از ارگ بم، دومین بنای بزرگ گلی و خشتی کشور است. بنابراین، شناخت آن برای دوستداران تاریخ ضروری است.

موقعیت جغرافیایی و وسعت بی‌نظیر

این ارگ باشکوه در ۳ کیلومتری جنوب‌غرب اسفراین کنونی جای گرفته است. وسعت این محوطه تاریخی بالغ بر ۱۸۰ هکتار است. ارگ مرکزی دارای ۲۹ برج به ارتفاع حدود ۱۱ متر است. علاوه بر این، یک خندق وسیع در اطراف آن قرار دارد. این ابعاد عظیم، شکوه شهر باستانی را به‌خوبی نشان می‌دهد.

اجزای تشکیل‌دهنده شهر باستانی

این مجموعه تنها یک قلعه ساده و کوچک نیست. شارستان یا همان برج و بارو، بخش دفاعی شهر را تشکیل می‌داد. مقبره شیخ آذری و مسجد جامع معروف به منارتپه در آن دیده می‌شوند. از سوی دیگر، کوره سفالگری، آب‌انبار و بازار نیز وجود داشته است. کاروانسرا، یخدان‌ها و گورستانی وسیع در نزدیکی دروازه شرقی قرار دارند.

پیشینه تاریخی و فراز و نشیب‌ها

شواهد باستان‌شناختی داستان جالبی را روایت می‌کنند. این شهر از اواخر دوره ساسانی تا پایان دوران صفوی مسکونی بوده است. با این حال، در سال ۳۱ هجری قمری توسط مسلمانان غارت شد. سرانجام در سال ۱۱۳۱ هجری قمری، افغان‌ها آن را ویران کردند. از آن زمان، نام افسانه‌ای «بلقیس» بر خرابه‌های آن نهاده شد.

ثبت ملی و معماری ساسانی

معماری این بنا ریشه در دوره ساسانی دارد. معماران آن دوره از مصالح خشت و گل به‌صورت هوشمندانه استفاده کردند. این اثر ارزشمند در سال ۱۳۸۸ به ثبت ملی رسید. شماره ثبت آن در فهرست آثار ملی ایران، ۴۴۹۷ است. در نتیجه، ارگ بلقیس اسفراین به عنوان یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های میراث فرهنگی خراسان شمالی شناخته می‌شود.

اهمیت حفظ این میراث کهن

حفظ این بنای تاریخی وظیفه‌ای ملی بر دوش همه ماست. این ارگ هویت تاریخی منطقه اسفراین را در خود جای داده است. نسل‌های آینده حق دارند از این شکوه باستانی دیدن کنند. بنابراین، توجه ویژه به مرمت و نگهداری آن بسیار ضروری است. بازدید از این مکان، سفری هیجان‌انگیز به دل تاریخ ایران است.

راهنمای جامع جاذبه‌های گردشگری و تاریخی اسفراین