‫چهارتاقی تیموری شیروان؛ مقبره‌ای اسرارآمیز از دل تاریخ

‫چهارتاقی تیموری شیروان یکی از آثار ارزشمند خراسان شمالی است. این بنا در روستای زیارت جای گرفته. موقعیت آن در بخش شمال‌شرقی امامزاده حمزه رضا (گور تیمور) قرار دارد. این مقبره به «عید خواجه» از سرداران تیمور گورگانی منسوب است. مصالح اصلی بنا خشت و آجر است. در بخش‌هایی نیز از چوب برای استحکام استفاده شده است. این اثر در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۸۰ با شماره ثبت ۴۸۰۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

معماری بنا بسیار شاخص و منحصربه‌فرد است. نمای بیرونی آن هشت‌ضلعی طراحی شده است. طاق‌نماهای جناقی و آجرچینی خفته‌راسته در آن دیده می‌شود. ساقه گنبد با تزیینات آجری آراسته شده است. فضای درونی نیز با اندود گچی پوشیده شده است. بالای سردرها، گچ‌بری‌هایی به رنگ فیروزه‌ای با نقوش اسلیمی خودنمایی می‌کند.

ارتفاع گنبد از بخش بالایی بنا ۲٫۵ متر است. فاصله تا زیر گنبد ۴٫۲ متر اندازه‌گیری شده است. اضلاع ورودی حدود ۶ متر درازا دارند. سایر اضلاع ۴٫۲ متر طول دارند. نکته جالب توجه اینکه انتساب بنا به دوره تیموری قطعی نیست. هشت‌ضلعی بودن سقف و سردابه‌ای بودن آن، گمانه تعلق به دوره ایلخانی را تقویت می‌کند. سنگ‌نوشته قبر داخل مقبره سال ۷۸۵ ه.ق را نشان می‌دهد. اما تاریخ دقیق ساخت خود بنا همچنان نامشخص است.

این بنا در سال ۱۳۵۶ برای نخستین بار بازسازی شد. متأسفانه این بازسازی به اصالت آن آسیب زد. در سال‌های ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ اقداماتی برای جلوگیری از ریزش انجام شد. در این مراحل، ورودی سردابه کشف شد. همچنین دیوار محصورکننده‌ای در اطراف بنا پیدا شد. کف سردابه در عمق ۱۶۰ سانتی‌متری سطح فعلی زمین قرار دارد. چهارتاقی تیموری شیروان نه‌تنها یک اثر تاریخی، بلکه پنجره‌ای به معماری کهن این سرزمین است.